|
(لربختیاری-كوهرنگ-چلگرد) *رامین فرامرزي*
(رامین فرامرزی بابادی)
| ||
|
دختران بختياري در حال پختن نان
لباس محلي زنان بختياري
فتح تهران توسط سواران مشروطه خواه بختياري
براي مشاهده ي كليه عكسها به ادامه مطلب برويد. ادامه مطلب [ سه شنبه 26 اردیبهشت1391 ] [ 2:16 بعد از ظهر ] [ رامین فرامرزی بابادی(کوهرنگ بختیاری) ]
بافتنی با قدمت 130 سال
چوغا تن پوشی مردانه است که مردان ایلات عشایری و بختیاری ها استفاده می کنند و این لباس محلی توسط زنان و دختران عشایری در چهار محال و بختیاری بافته می شود. به گزارش خبرنگار مهر، صنایع دستی استان چهار محال و بحتیاری دارای ویژگی و شرایط ومختصاتی است که با انواع تولیدات مشابه به دست دیگران قابل تمیز دادن است، بخشی از این ویژه گیها عبارتند از فعالیت در رشته صنایع دستی کاری است 100درصد زنانه که تمام مراحل آن را زنان و دختران انجام می دهند و مردان در تولید آنها هیچ نقشی ندارند. صنایع دستی بختیاری فقط انواع بافتها را شامل نمی شودو تقریبا اغلب زنان و دختران ایلیاتی با آنها آشنایی دارند. بافندگان معمولا از نقشه برای بافتنی استفاده نمی کنند مگر اینکه به قصد تفنن بخواهند محصولی شبیه به فرآورده های دیگر داشته باشند یا وقتی سفارشی برای مشتری دریافت کنند که ملزم به اجرای نقش و طرح پیشنهاد شده مشتری باشد. پس به طور کلی نقشهایی که برای تزیین بافته ها به کار می برند ذهنی است ومعمولا از مواد اولیه تولید شده توسط خودشان بهره می گیرند و در موارد محدودی از نخ پنبه ای کارخانه ای به عنوان تار بافته هایشان استفاده می کنند. از امتیازات تولیدات بختیاریها، عدم تشابه و ناهمانندی کارهایشان است و این به دلیل عدم استفاده از الگو و مدل برای نقوش تولیداتشان است. تنوع و گوناگونی رنگ و نقش در بافته های زنان و دختران بسیار زیاد است و کمتر می توان دید که بافنده ای دو یا چند محصول یک اندازه و یک نقش با رنگ واحد تولید کند. چوقا که گاهی چوخا نیز تلفظ می شود، نوعی عبای دهقانی است که زنان از پشم سفید طبیعی می بافند و دارای خطوط عمودی آبی تیره یا مشکی است که مردان بختیاری آن را روی لباسهای خود می پوشند. ماده اولیه چوقا پشم است که زنان بختیاری آن را به گونه ای بسیار نازک و ظریف می ریسند و روی دستگاههای ساده بافت، این نوار از دو قسمت مساوی و متفاوت تشکیل می شود و بلندی چوقا تقریباً تا سر زانو می رسد و جلوی آن کاملا باز است. چوقا فاقد آستین است. بهترین نوع چوقا که توسط زنان کیارسی بافته می شود به "کیارسی بف" معروف است و دارای بافت بسیار ظریف بوده و تار آنها از جنس پنبه است و از بازار خریداری می کنند. دار چوقا به صورت افقی و تک نفره است و برای اینکه نخ پشمی مورد استفاده در بافت چوقا ظریف و یکنواخت ریسیده شود، آن را به هنگام پره گرداندن (نخ ریسی) از سوراخی که روی ناخن بلند انگشت شست تعبیه شده می گذرانند. چوقا از پشم بز به دو رنگ سیاه و سفید تهیه میشود و خاصیت ضد باران دارد، گرما را در زمستان نگهمیدارد و در تابستان رطوبت و خنکی را حفظ میکند. چوقا قدمتی 130 ساله دارد چوقا محصولی است که قدمت آن در این استان به 130 سال قبل می رسد، مبدا پیداش چوغا به طایفه لیواسی بحتیاری در این استان می رسد. کارشناس آموزش و ترویج اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشکری استان چهار محال و بحتیاری با اشاره به اینکه چوغا تن پوش عبائی است که توسط زنان هنرمند عشایر بحتیاری در این استان تولید می شود، اظهار داشت: قدمت این محصول در این استان به 130 سال می رسد. محمدرضا طاهر پور با بیان اینکه مواد تهیه این کالای دست باف زنان عشایر بختیاری را ریشه پنبه ای و پشم نمره 10 اعلاء تشکیل می دهد، بیان داشت: در خصوص نقوش هندسی بر روی چوقا نقل و قول های متفاوتی است که از این نمونه می توان بر نقوش نشان دهنده شاخ قوچ که نشان دهنده قدرت، رهبری و صلابت و دیگر نقل قول بر این گفته است که نقوش چوقا بر گرفته از چغازنبیل و ......است. مشهورترین چوقا متعلق به طایفه کیومرثی است وی عنوان کرد: مشهورترین و با کیفیت ترین نوع چوقا در این استان معرف به چوقا کیارسی منتخب به طایفه کیومرثی است. طاهر پور با اشاره به اینکه محل تولید چوقا در تمامی وارکه های مناطق عشایری استان به خصوص مناطق عشایری و روستایی کوهرنگ است، بیان داشت: در زمان های گذشته نخ و پشم چوقا باف به صورت دستی تهیه می شد اما هم اکنون پشم ونخ مورد نیاز به صورت مکانیزه تهیه و در دسترس بافندکان قرار می گیرد. وی یاد آور شد: اغلب رنگ های مورد استفاده در این هنر سفید، مشکی و آبی تیره است. [ دوشنبه 25 اردیبهشت1391 ] [ 1:39 بعد از ظهر ] [ رامین فرامرزی بابادی(کوهرنگ بختیاری) ]
استان
چهارمحال و بختیاری در ناحیه مركزی سلسله جبال زاگرس كه از شمال
غربی به جنوب شرقی امتداد دارد واقع شده است. بلندترین استان در
ناحیه غربی با 4548 متر ارتفاع در قله زردكوه بختیاری و پست ترین
نقطه آن در ناحیه شرقی چهارمحال است . به دلیل شیب ارتفاعات
بختیاری كه از شمال غربی به جنوب شرقی كشیده شدهاند، همچنین به
دلیل بلندی عوارض طبیعی، موقعیت جغرافیایی و توپوگرافی، آب و هوای
استان نسبتاً سرد است. این منطقه با وجود مساحت کم ده درصد از منابع آب کشور را در اختیار دارد. به علت ماهیت کوهستانی مرتفع، که درمسیر بادهای مرطوب سیستمهای مدیترانهای قرار داشته و موجب صعود و تخلیه بار این سامانهها میگردد، این استان دارای بارش نسبتاً مناسب است. غالبا در مناطق مرتفع نوع بارش به صورت برف است و وجود ارتفاعات پوشیده از برف یکی از ویژگیهای اقلیمی این استان است. به علت جوان بودن دوره کوه زایی، دراین منطقه وجود بلایا و مخاطرات طبیعی بسیاری چون سیل و زلزله، رانش زمین در اکثر نقاط آن مشاهده میشود. ریزشهای جوی و برف و باران منشاء سرشاخههای رودخانه کارون و زاینده رود هستند و آبخیزهای این دو رودخانه را به ترتیب ۱۳۸۰۰ و ۲۷۲۰ کیلومتر مربع شامل میشود. در ارتفاعات بالای 2000 متر كه مساحت عمده استان را در برمیگیرد ریزش برف و باران از اواسط پاییز تا فروردین ادامه دارد، ولی در مناطق پست با بیش از 40 درجه حرارت در تابستان، حجم نزولات جوی كمتر است. فصل سرما از اواسط آبان آغاز و 4 تا 5 ماه ادامه پیدا میکند. سردترین ماههای سال، دی و بهمن است. متوسط درجه حرارت استان 10/3+ درجه سانتیگراد، حداكثر مطلق درجه حرارت 35/2+ و حداقل مطلق آن 15/6- درجه سانتیگراد میباشد. میزان بارندگی سالانه426 میلیمتر و تعداد روزهای یخبندان 127 روز است. از اردیبهشت تا آبان جزو ماههای خشك و ماههای آذر،دی، بهمن و اسفند جزو ماههای یخبندان به شمار میرود. [ دوشنبه 25 اردیبهشت1391 ] [ 1:23 بعد از ظهر ] [ رامین فرامرزی بابادی(کوهرنگ بختیاری) ]
تاریخ سرزمین چهار محال و بختیاری با تاریخ ایل بختیاری در هم آمیخته است. بختیاریها شاخهای ازطوایف لر هستند كه در تاریخ ایران به «لر بزرگ» مشهور شدهاند. ایل بختیاری به دو دسته بزرگ هفت لنگ و چهار لنگ تقسیم میشود. قلمرو تابستانی یا ییلاقی چهار لنگها در شمال منطقه و هفت لنگها در جنوب آن واقع است. منطقه بختیاری گاهی جزء استان فارس و زمانی جزء حكومت خوزستان بود. حیات عشایری بختیاریها و ویژگی های ناشی از این نوع زندگی اجتماعی باعث شده است كه آثار تاریخیو باستانی اندكی در استان بوجود آید، ولی زیبایی های طبیعی آن كم نظیر و جالب توجه است، بطوریكه هربینندهای را مجذوب میسازد. تالابهای دلانگیز و زیبا، تفرجگاههای مصفا، حواشی سرسبز رودخانهها، گلزارهای بی نظیر، چشمههای آبگرم و معدنی، آبشارهای فرحبخش، ارتفاعات بلند، برف فراوان زمستان و دهها عنصر طبیعی دیگر، جلوههای بسیار زیبا و دیدنی فراهم آورده و زمینههای مساعدی را برای بهره برداری های گردشگاهی و ورزشهای زمستانی بوجود آورده است استان چهار محال و بختیاری از لحاظ آداب و رسوم و كنشهای فرهنگی یكی از جالبترین مناطق عشایری ایران است. مراسم ویژه عشایری در ارتباط با زندگی كوچ و كوچ نشینی، انجام مراسم ویژه در اعیاد ملی ومذهبی، نحوه ازدواج و همسرگزینی، چگونگی انجام سوگها و عزاهای خصوصی و مذهبی، موسیقی و رقصبومی، نوع پوشش زنان و مردان و... از جمله جاذبههای فرهنگی منطقه محسوب میشوند. برچسبها: تاریخ و فرهنگ بختياري, چهارمحال و بختياري [ دوشنبه 25 اردیبهشت1391 ] [ 1:23 بعد از ظهر ] [ رامین فرامرزی بابادی(کوهرنگ بختیاری) ]
موقعيت جغرافيايي و اقليمي استان
استان چهارمحال و بختياري با مساحتي حدود 16533 كيلومتر مربع معادل 1% مساحت كل كشور را داراست. اين استان در ناحيه غربي ايران بين 31 درجه و 9 دقيقه تا 34 دقيقه و 48 درجه عرض شمالي و 49 درجه و 28 دقيقه تا 51 درجه و 25 دقيقه طول شرقي از نصفالنهار گرينويچ واقع شده است. اين استان از شمال و مشرق به استان اصفهان، از جنوب به استان كهكيلويه و بويراحمد ، از مغرب به استان خوزستان و از شمال غرب به استان لرستان محدود است. هم اکنون اين استان داراي7 شهرستان، 25 شهر، 17 بخش و 39 دهستان ميباشد و مركز آن شهر شهركرد است كه در ميان مراكز استانهاي كشور بلندترين شهر از سطح دريا ميباشد و به همين سبب به بام ايران اشتهار يافته است. فاصله شهر شهركرد تا مركز كشور (تهران) 520 كيلومتر است. اردل ، بروجن ، شهرکرد ، فارسان ، کوهرنگ و لردگان شهرستان این استان میباشند. شهركرد مركز استان چهارمحال و بختیاری است. استان چهارمحال و بختیاری درسال 1375 حدود 766,415 نفر جمعیت داشته است كه 45 درصد آن شهر نشین، 58/4 درصد روستانشین و بقیه غیر ساكن (كوچ رو) بوده است . استان چهارمحال و بختياري از دو قسمت تشكيل شده است. يكي قسمت جلگهاي كه شامل مزارع سرسبز، خرم و باغات وسيع ميباشد و ديگري قسمت كوهستاني كه ارتفاعات متعددي را شامل ميشود. شهرستان کوهرنگ به مرکزیت شهر چلگرد یکی از شهرستانهای هفتگانه استان چهارمحال و بختیاری می باشد که از سال 1380 فرمانداری آن تاسیس گردید و دارای ... سه بخش مرکزی، بازفت و دوآب صمصامی و 7 دهستان به نام های شوراب تنگزی،بیرگان، دوآب صمصامی، موگویی،دشت زرین و بازفت تشکیل شده است.وسعت شهرستان 3740 کیلومتر مربع می باشد که از شمال به استان اصفهان و از غرب و جنوب غرب به استان لرستان و خوزستان و از مشرق به شهرستانهای فارسان،اردل، شهرکرد و استان اصفهان محدود می شود. منطقه ای کوهستانی با دارا بودن دونوع آب و هوای سرد کوهستانی و نیمه گرمسیری می باشد. مردم شهرستان 100% بختیاری، مسلمان و شیعه هستند و با گویش و لهجه لری بختیاری تکلم می کنند که از قدیم به صورت عشیره ای زندگی می کرده اند و منطقه ییلاقی آنها کوهرنگ و منطقه گرمسیری آنها شمال استان خوزستان بوده است.90% مردم ساکن و عشایر شهرستان از ایل هفت لنگ بختیاری می باشند و مابقی چهارلنگ و سادات می باشند.رشته کوه زاگرس نیز از این شهرستان می گذرد که منطقه را به دو قسمت سردسیری و گرمسیری تقسیم می کند و این شهرستان از لحاظ جغرافیایی در "زاگرس میانی" قرار دارد. شهرستان کوهرنگ با دارا بودن آب و هوای سرد کوهستانی و نیمه گرمسیری در دامنه یکی از قلل مرتفع رشته کوه زاگرس به نام زردکوه بختیاری واقع شده است. میانگین بارش 30 ساله 1350 میلی متر می باشد که در طی مدت زمان مذکور بارش از 900 میلی متر به 2500 میلی متر متغیر بوده است. و سرچشمه 3 رودخانه مهم کشور کارون – زاینده رود و دز می باشد. دمای هوا در برخی روزهای سال به 30 درجه سانتی گراد به زیر صفر می رسد که این خشونت سرما تاثیراتی عمده در شیوه زندگی مردم به جای نهاده است. ادامه مطلب [ دوشنبه 25 اردیبهشت1391 ] [ 1:15 بعد از ظهر ] [ رامین فرامرزی بابادی(کوهرنگ بختیاری) ]
نشسته بچه چوپاني سر سنگ گرفته ني لبك را سخت برچنگ به زير پــاي او در سينه كــوه چه گلهـا بره شيــري هاي انبــوه بـه آهنگ او مي چــرخيـدند زهر سنگي به سنگي مي پــريدند گهي باني نمودي نغمه را ساز گهي از سوز دل مي خـوانـد آواز سخن مي گـفت با بــاد بهاري سخن با كبـك كــوه بـختيـــاري سخـن بـا مـيش پــــا شكستـه سخن بــا بـــرّه شيري هـاي خسته ********************************** « بِی مِنَتِ بارون» ماگُلِ بی مِنَتِ بارونیم قَردِحُرمِ عَطَشَه ایدونیم بَندِدِلسوزیِ دَهسی نیسیم اَرنَه سَر پَنجِرَه مِن گُلدونیم ما وَ رازِگُلِ سُرخ آگایَیم گوشَه گیریم واگرمَحزونیم اَرکَلونیمَ غَمِ مَریَمِ و- عُمریَه زَخمیِ اِی بُهتونیم خِنَه نیدیم نِشون فصل بهار مِنِ قَحطی قَدَه ایچَرخونیم دیرَه خَلقیم وخُدایاشُکرِت دیرَه هرغیبت وهرداسونیم * * سَر وَصحرابِنِه چی بادِشَمال بَخُداخَش دِل و خَش مِهمونیم * * * هَرکِه لَیلیشَه وَلا کِردِه بِیا گُل وَگُل جَی قَدَمِ مَجنونیم
نويسنده : رامين فرامرزي بابادي [ سه شنبه 15 فروردین1391 ] [ 6:40 بعد از ظهر ] [ رامین فرامرزی بابادی(کوهرنگ بختیاری) ]
ویژگیهای فرهنگی بختیاری همراه با سنتها و شیوههای خاص زندگی، به تنهایی یکی از جاذبههای بینظیر و چشمگیر منطقهٔ بختیاری است. زندگی ایلی با الگوی سکونت و آداب و رسوم ویژه، مورد علاقهٔ گردشگران داخلی و خارجی است. این جاذبه علاوه بر آن که بازدیدکنندگان عادی را به سوی خود جلب میکند، میتواند مورد توجه دانشجویان و دانش پژوهان علوم اجتماعی و انسانی قرار گیرد. یکی از دیدنیهای جالب توجه استان چهارمحال و بختیاری کوچ ایل بختیاری است. اگر چه در دهههای آغازین قرن حاضر گروههای بسیاری از ایل بختیاری نیز همانند سایر ایلات و عشایر ایران ” تخته قاپو“ (یکجانشین) شدند، اما هنوز هم بخشی از ایل، کوچرو و متحرک است. کوچروهای بختیاری، زمستان را در دشتهای شرق خوزستان و تابستان را در بخشهای غربی منطقه چهارمحال و بختیاری به سر میبرند. آنها هر ساله از اواخر اردیبهشت ماه از پنج مسیر گوناگون همراه با مبارزهای خستگی ناپذیر با سختیهای طبیعت، ضمن عبور از رودخانهها، درهها و پشت سر گذاشتن بلندیهای زردکوه در مناطق معینی از دامنههای زاگرس پراکنده میشوند و قریب سه ماه در این منطقه میمانند و با چرای دامها در مراتع سرسبز به رمهداری سرگرم میشوند. نحوه معیشت و زیست، الگوی سکونت و باورها، سنتها و آداب و رسوم از جمله جاذبههای دیدنی این شیوه زندگی است. به مسیرهای کوچ در اصطلاح ایل راه میگویند که شامل ایلراههای دزپارت، تاراز، هزارچمه، کوه سفید و تنگ فاله است. قالیها و دست بافتههای بختیاری در تمام جهان مشهور و بازار خوبی دارند. همچنین بختیاری سرزمین شیرهای سنگی است که نخستین بار توسط محسن فارسانی مورد مطالعه علمی قرار گرفتند. وی همچنین فیلم مستندی در باره شیرهای سنگی به نام «برد شیر» ساختهاست. همچنین بایستهاست در راستای حفظِ ضربالمثلهای بختیاری نیز تلاشهای سودمند بیشتری صورت گیرد تا این میراث تجربی گذشتگان نیز برای آیندگان برقرار ماند.
مراسم سوگواری مراسم سوگواری در میان بختیاریها اهمیت خاصی دارد و همراه با مراسم پرسوز و گدازی برگزار میشود که احتمالاً نشانه انس و الفت و همبستگی ژرفی است که میان آنها وجود دارد. این اهمیت هم در عزاداریهای مذهبی و هم در عزاداریهای خصوصی به بارزترین شکل مشهود است. برگزاری مراسم عزاداری خانوادگی نیز جالب توجهاست. در ایل بختیاری وقتی کسی فوت کند، ایل یکپارچه غرق غم و ماتم میشود و لحظهای صاحب عزا را رها نمیکنند. چوقا از تن بیرون میکنند و لباس سیاه میپوشند. بعد از غسل متوفی، سید همراه ایل، سید پیر شاه یا سید امامزادههای اطراف مسیر و مکان کوچ و استقرار را خبر میکنند تا بر مرده نماز میت بگذارند و سپس مرده را به خاک میسپارند. خاک که گودی گور را پر کرد، مردها در فاصله دور میایستند و زنهای ایل به دور گور حلقه میزنند، گریه سر میدهند و همراه با مرثیه که گاگریو گفته میشود به شرح حال زندگی مرده میپردازند. در این هنگام تُشمالها آهنگ غم انگیزی به نام چپی مینوازند. بعد از این مراسم خیرات شروع میشود. صاحب عزا چادر سیاهی بر پا میکند، مردم ایل تیره به تیره، طایفه به طایفه، برای دلداری صاحب عزا میآیند و سرباره میآورند. سرباره مخارج عزاداری صاحب عزا را کاهش میدهد. این مراسم تا یک سال به طول میانجامد، چرا که شاید تیره یا طایفهای در مسافتهای دور باشد و یا امکان حضور به موقع پیدا نکرده باشد. وقتی کلانتر یا یکی از سرشناسان ایل بمیرد نیز مراسم خاصی انجام میشود. بدین ترتیب که زین و برگ اسب یا اسبانی را با پارچه سیاه میپوشانند و بر گردن اسب نیز پارچههای رنگین که یک سر آن بر زین و سر دیگرش روی پیشانی اسب است به بند دهنه میبندند، سپس اسب را در حالی که دهنه آن به دست یک نفر است در محوطه امامزاده میگردانند. این پارچه را «یال پوش» میگویند. چوقا و تفنگ متوفی را نیز روی اسب میبندند. بختیاریها معمولاً بر سر مزار جوانان، پهلوانان و بزرگان خود شیر سنگی قرار میدادهاند. عزاداری برای ائمهاطهار به ویژه در ماه محرم همانند همهٔ نقاط ایران باشکوه برگزار میشود. شیوه اجرای مراسم تقریباً همانند سایر نقاط ایران است. دستههای زنجیرزنی، سینهزنی و حضور در مراسم مساجد و تکایا از جمله جلوههای برگزاری اینگونه مراسم است.
گویش بختیاری گویش بختیاری یکی از گویشهای لُریتبار یعنی از دسته جنوب باختری زبانهای ایرانی است. گویشها و زبانهای لُریتبار عبارتاند از فیلی، لکی، بختیاری، لری جنوبی، و کومزاری. همواره در زمانهای گذشته، دیوارهای بلند و دشوار گذر زاگرس مانع از نفوذ اقوام مهاجم به درون منطقهٔ بختیاری بودهاست. بنابراین زبان ایل بختیاری تا قبل از گسترش رسانههای همگانی و مدارس ملی تقریباً دستنخورده و بکر مانده بود اما امروزه براثر آسانی ارتباط با شهر و پایتخت، گویش بختیاری نیز مانند لهجهها و گویشهای دیگر به سرعت در حال دگرگونی و نزدیک شدن به فارسی رایج است. نسل امروز بختیاری (بهویژه ساکنین شهرها و اسکانیافتگان) در طول کمتر از نیم قرن نه تنها خیلی از اصطلاحات و واژههای پنجاه سال پیش بختیاری را استفاده نمیکنند؛ بلکه معنای آنها را نیز نمیدانند و یا فراموش کردهاند. گفته میشود در طی سالهای گذشته که بختیاریها بسوی شهرنشینی و پراکندگی رفتهاند در حدود دوهزار واژه کهن از آنان نابود شدهاست. گویش بختیاری به طور کلی به چهار دسته تقسیم میشود:
که هر دو گویش نسبتاً کمتر تحت تأثیر قرار گرفتهاند؛ بر خلاف تصور افراد ناآشنا، گویش لُری بختیاری با گویش لری (خرم آبادی) تفاوتهای بسیاری بهویژه از نظر تلفظ دارد. اما از نظر ادبیات و به ویژه ضرب المثلها و زبانزدهای بومی بین تمام زبانهای لری اشتراکات زیادی وجود دارد. تن پوش بختیاری
تن پوش زنان بختیاری پوشش زنان: ۱. پوشش سر"لچک و مینا: لچک کلاهی است که زیر مینا استفاده و با انواع سکههای قدیمی، مروارید، سنگ و پولک تزیین میشود و انواع گوناگون دارد. سیخکی، ریالی، صدف، که رایجترین آن ریالی میباشد که از سکههای قدیمی استفاده میشود. ۲. مینا: روسری از جنس حریر و ابعاد بسیار زیاد به شکل مستطیل است که بهصورت بسیار ویژهای به سر میکنند. مینا را با سنجاق محکم توسط بندی از یکسوی لچک بهسوی دیگر آن از پشت سرشان میآویزند که به آن سیزن گفته میشود و بعد موهای جلوی سر را تاب میدهند و از زیر لچک بیرون میآورند و در پشت مینا پنهان میکنند وآن موها را ترنه مینامند و با مهرههایی با رنگهای گوناگون آن را تزئین میکنند که جلوهای خاص به زیبایی مینا میدهد. ۳. تنپوش زنان بختیاری پیراهنی است به نام جومه یا جوه این پیراهن معمولاً دو چاک در اطراف کمر دارد و تا پایین کمر میرسد و زیر آن دامن بسیار پرچینی به نام شولارقری میپوشند که برای تهیه آن گاه از ۸ تا ۱۰ متر پارچه استفاده میشود. ۴. جلیقه (جلیزقه) روی پیراهن پوشیده میشود که از جنس مخمل است. همچنین زنان بازوبندی (بازیبند) نیز بدست میکنند که با مهرههای رنگی و سنگ تزیین میشود. البته استفاده از آن خیلی عام نیست و بیشتر در عروسی پوشیده میشود. ۵. پوشش پایین تنه از شلواری معمولی و گیوه استفاده میشود. رنگ لباس زنان بختیاری الهام گرفته از طبیعت است. زنان و دختران جوان در رختهای خود از رنگهای روشن استفاده میکنند و رنگ لباس خانمهای مسن به دلیل احترام به سن و سال آنها تیرهاست. پوشش مردان: ۱. سرپوش مردان بختیاری کلاهی نمدی است به رنگهای مشکی، قهوهای روشن و تیره و سفید که به آن کلاه خسروی هم گفته میشود. در ابتدا خوانین کلاه سفید رنگ خسروی بسر میگذاشتند اما بعد از اینکه رضا شاه آنان را تخت قاپو کرد آنان را نیز از پشیدن لباس بختیاری نیز منع کرد، به همین دلیل به مرور زمان کلاه سفید جای خود را به کلاه سیاه مردم عادی داد. امروزه دیگر کودکان کلاه سفید خسروی بسر میگذارند. کلاه خسروی همانطور که از نامش پیداست، طرحش از کلاه خسروان، پادشاهان ساسانی است که این خود نشان دهندهٔ قدمت تاریخی فرنگ منطقه میباشد. ۲. در ابتدا مردان بختیاری بالاپوشی به نام قـَبا داشتند که از کنار چاک داشت و هینطور از آستینهای فراخی برخوردار بود، اما بعد منع لباس توسط رضاشاه، بالا پوشی بنام چوقا که راعیت آنرا میپوشید متداول شد که دست باف زنان عشایر است. چوقا از پشم بز به دو رنگ سیاه و سفید تهیه میشود و خاصیت ضد باران دارد، گرما را در زمستان نگهمیدارد و در تابستان رطوبت و خنکی را حفظ میکند. نقشهای چوقا، ستونهایی کوتاه و بلند هستند و طرح این ستونها رااز ساختمانهای دوره هخامنشی میدانند. قبا برگرفته از طراحی اشکانی است. 0. برای پوشش پایین تنه از شلواری به رنگ مشکی استفاده میگردد که شلواری گشاد و بسیار آزاد است. در این سالهای اخیر به دلیل استفاده از محصولات پارچهای کارخانه دبیت منچستر انگلستان به آن شلوار دبیت نیز گفته میشود. پوشش پا گیوهاست که در تابستان رطوبت و خنکی را حفظ میکند و در زمستان گرما را نگه میدارد. از مجسمه برنزی که در ایذه مالمیر بختیاری کشف گردیده مجسمه مردشمی درموزه ایران باستان [۴]، چنین بهنظر میرسد که این شلوار نیز از البسهٔ دوران اشکانی باشد. [ یکشنبه 23 بهمن1390 ] [ 12:25 بعد از ظهر ] [ رامین فرامرزی بابادی(کوهرنگ بختیاری) ]
برای نخستین بار حمدلله مستوفی در شمارش تبارهای لر بزرگ از بختیاریها نام بردهاست. تباری که پس از نیرومند شدن آوازه بیشتری یافت و سرانجام به بیشتر سرزمینهای لر بزرگ چیره شد و نام خود را به آنها داد. بر پایه نوشتههای تاریخی بختیاری نام یکی از تبارهای بزرگ ایران میباشد که به لر بزرگ نیز شناخته شدهاست چرایی این نامگذاری به گفته برخی به سبب نزدیکی دامنه فرمانروایی اتابکان لرستان به سرزمینهای بختیاری نشین در زمان گسیختگی و چندگانگی فرمانروایی ایران بودهاست از این رو آنان را لر بختیاری نیز مینامند. نام لر کوچک نیز به مردمان لرستان و ایلام امروزی داده شده بود. در گستره زمانی میان هخامنشیان و ساسانیان، لرستان بخشی از سرزمین بزرگ پارس بودهاست. پس از اسلام و از زمان خلفای عباسی، لرستان فراتر از مرزهای امروزی (از همدان تا گلپایگان) -و زیر پرچم فرمانروایی اتابکان لرستان- تا مرز اتابکان فارس (ازسال ۵۰۶ تا ۱۰۰۶ هجری قمری) گسترده شده بود از این رو فرمانروایان این سدهها با نام اتابکان لرکوچک شناخته میشدند. خرم آباد پایتخت فرمانروایی اتابکان لر کوچک و ایذه مالمیر پایتخت فرمانروایی اتابکان لر بزرگ به شمار میرفته.
رومن گیرشمن باستانشناس سرشناس فرانسوی مینویسد : « من جای جای این سرزمین (بختیاری) پا نگذاشتهام مگر اینکه عیلامی را یافتهام » این نشان از این دارد که پیش از چیرگی مردمان هند و اروپایی تبار این سرزمین هم زیر پرچم امپراتوری ایلام بودهاست. در آغازه پادشاهی فتحعلیشاه قاجار، بختیاری بخشی از خاک استان فارس بود و رود کارون جداکنندهٔ فارس و "عراق عجم" بهشمار میآمد.از سال ۱۲۵۲ قمری بختیاری گاهی بخشی از اصفهان و گاهی بخشی از خوزستان بود. بختیاریها در گذر تاریخ همواره در ردههای سیاسی، سپاهی و بازرگانی دستی داشتهاند، بهویژه جایگاه ایشان بعنوان سپاهیان صفویه و تشکیل زندیه تا انقلاب مشروطه و سپس تشکیل شرکت نفت و جنگ ایران و عراق ... نخستین کسی که برآن شد تا تاریخ بختیاریها را به نگارش درآورد سردار اسعد بختیاری بود که در نگاشتههای او به نام "تاریخ بختیاری" به دانستههای ارزشمندی درباره بختیاریها بر میخوریم.
نوشته شده توسط رامین فرامرزی بابادی [ پنجشنبه 17 آذر1390 ] [ 4:30 بعد از ظهر ] [ رامین فرامرزی بابادی(کوهرنگ بختیاری) ]
|
||
| [ قالب وبلاگ : ایران اسکین ] [ Weblog Themes By : iran skin] | ||